Register

12 + 10 =

A password will be e-mailed to you.

Maana na Tafsiri

Muda ni rasilimali isiyoshikika lakini yenye dhamani kubwa sawa na maisha ya mtu.  Muda ni rasilimali zaidi ya mali na pesa.

Duniani kuna rasilimali za aina kuu nne

  1. Fedha
  2. Mali
  3. Mtu
  4. Muda

Katika hizo zote, muda ni rasilimali inayolinganishwa na maisha ya mtu. Muda ndio rasilimali inayozalisha rasilimali zingine za na 1 na 2 hapo juu. Ndio maana kuna misemo ya wazungu isemayo “TIME SI MONEY” “I AM BUYING TIME”

Katika rasilimali na 1 mpaka 3 zinashikika na kufugika, lakini rasilimali ya muda huwezi kushika wala kuufuga.

Kutunza muda maana yake ni kuwa na mipango dhabiti ya kibinafsi na ya kitaasisi katika kufanya yale ambayo yana tija kwako na jamii yako katika muda muafaka.

Muda ukipita bila kutumiwa kwa faida ndipo tunapoisema muda umepotea.

Huku Afrika tofauti na Ulaya na Marekani  utasikia watu wakisema “NAPOTEZA MUDA” kwa maana hiyo hiyo Wazungu na watu wa jamii ya nchi zilizoendelea utasikia wao wakisema “I AM BUYING TIME”

Mfano unaweza kumkuta jamaa anasubiri usafiri halafu ukimuuliza atakujibu “NAPOTEZA MUDA”. Wazungu na watu wa jamii ya nchi zilizoendelea kwa shuguli hiyo hiyo ya kusubiri usafiri  wao husema  “I AM BUYING TIME”, Kiswahili chake ni “NANUNUA MUDA”

Kutunza Muda

Ili uweze kuutunza muda vizuri unatakiwa kufanya yafuatayo

  1. Panga juu ya matumizi ya muda
  2. Weka mkakati na mbinu ya kutumia muda uliopanga
  3. Weka muda maalumu wa kutadhmini kama muda wako unatumika vizuri
  4. Fanya maboresha ili madhaifu yaliyojitokeza uyarekebishe na uutumie muda wako vizuri zaidi

Panga juu ya matumizi ya muda

Weka mpango wa matumizi ya muda kwa

  1. miaka 15 -30 (Muda mrefu)
  2. Miaka 3-6 (Muda wa kati)
  3. Siku moja mpaka mwaka mmoja (Muda mfupi)

Panga muda wako kwa ajili ya mambo 7 yafuatayo

  1. Kazi zako za ofisini/biashara
  2. Panga muda wa familiya
  3. Panga muda wa shughuli za kiroho
  4. Panga muda wa kijamii
  5. Panga muda wa mazoezi na michezo
  6. Panga muda kwa ajili ya matukio ya dharura
  7. Panga muda wa kulala na kupumzika

Weka mkakati na mbinu ya kutumia muda uliopanga

Weka mkatati wa kutumia muda wako kama ifuatavyo

  1. Jiwekee kalenda kwa kutumia technolojia ya simu ili ikukumbushe yale majukumu muhimu usipitwe na muda
  2. Tumia mabango ndani ya ofisi yako na hata nyumbani
  3. Shirikisha mwenzako wa ndoa ili akukumbuishe
  4. Kama tukio linawahusu na watu wengine waambie kwa muda muafaka na mkubaliene ili utekelezaji wake usikwame
  5. Weka mkakati wa kufudia matukio ambazo kwa sababu zilzio nje ya uwezo wako hukuweza kuzitekeleza

Kutadhmini kama muda wako unatumika vizuri

  • Kazi za siku zinaweza kutadhminiwa kabla ya kulala
  • Kazi za wiki zinaweza kutadhminiwa wakati wa mwisho wa wiki
  • Kazi mwezi zinawe fanyiwa tadhmini mwisho wa mwezi na zile za miezi sita katikati ya mwaka na zile za mwaka zitadhminiwe mwishoni mwa mwaka
  • Weka pia tadhmini ya muhula ambayo hufanywa baada ya miaka mitatu hadi tano na tadhmini ya muda mrefu fanya baada ya miaka 10 hadi 15

Mambo yanayofanyiwa tadhmini ni

  1. Malengo yaliyofikiwa kwa silimia 100
  2. Malengo yaliyofikiwa kwa chini ya asilimia 100
  3. Malengo ambayo hayakufikiwa kabisa

Ufanyeje sasa?

  • Kwa yale malengo yaliyofikiwa kwa asilimia 100 na zile za nusu, chambua nguvu iliyochangia zikafanikiwa
  • Kwa yale malengo ambayo yalifikiwa nusu au hayakufikiwa kabisa chambua madhaifu yaliyosababisha malengo kutofikiwa kama ilivyopangwa
  • Weka mikakati ya kusahihisha madhaifu yaliyojitokeza, madhaifu mengine yatahitaji watekelezaji ukiwemo wewe kupata mafunzo maalumu ili uondokane na madhaifu hayo.

Kufanya Maboresho

Fanya maboresha ili madhaifu yaliyojitokeza uyarekebishe na uutumie muda wako vizuri zaidi

  • Rudia utekelezaji wa malengo yasiyofikiwa safari hii kwa umakini na uweledi zaidi.

Ili uweze kuutunza muda wako vizuri, ni shartyi ujue uhusianao wa kazi tunazozifanya na muda kwa kutumia jedwali la muda hapa chini

Sifa Kuu Nne (4) za Kazi Tunazozifanya

Sifa za kazi tunazozifanya zinaangukia kwenye mojawapo ya vyumba vinne kwenye jedwali. Zinaweza kuwa ni za

  1. Haraka na muhimu (chumba cha kwanza)
  2. Muhimu lakini sio za haraka (chumba cha pili)
  3. Haraka lakini sio muhimu (chumba cha tatu)
  4. Sio za haraka wala sio muhimu (chumba cha nne)

Haraka na muhimu (chumba cha kwanza)

Mfano wa kazi za muhimu na za haraka ni kumshughulikia mgonjwa, kuzika mtu wako wa karibu, kushughulikia nyumba yako iliyotetekezwa na moto. Mtoto wako aliyeibwa, nk

  • Sifa kuu ya jedwali hili ni Ratiba yako kuendeshwa na matatizo
  • Kazi za jedwali hili ni adui wa maendeleo
  • Kazi zilizoko kwenye jedwali hili ni lazima uzifanye, huwezi kukwepa

Muhimu lakini sio za haraka (chumba cha pili)

Mfano wa kazi za muhimu lakini hazina haraka ni kazi zote za kupanga hasa zile za muda mrefu kama kupeleka watoto shule wewe mwenyewe kwenda kusoma zaidi, kulima shamba, kujenga nyumba nk

  • Sifa kuu ya jedwali hili ni Ratiba yako kuendeshwa na kazi za kupangwa
  • Kazi za jedwali hili ni rafiki wa maendeleo
  • Kazi zilizoko kwenye jedwali hili ni lazima uzifanye, huwezi kukwepa

Haraka lakini sio muhimu (chumba cha tatu)

Mfano wa kazi za haraka lakini hazina umuhimu ni kupokea simu ambazo hukuzitegemea, wageni wasiotarajiwa, kuchangia harusi, sendoff, kupewa mwaliko wa safari au tafrija kwa notice ya muda mfupi nk.

  • Sifa kuu ya jedwali hili ni Ratiba yako kuendeshwa na watu wengine
  • Kazi za jedwali hili ni adui wa maendeleo
  • Kazi zilizoko kwenye jedwali hili sio lazima uzifanye, hunaweza kuzikwepa

Sio za haraka wala sio muhimu (chumba cha nne)

Mfano wa kazi zisizo na haraka na umuhimu ni kulewa, kupiag zoga, kucheza bao, kuchat kwenye mitandao, kulala nk. Ili kazi ziwe ni za kupoteza muda ni lazima ziwe hazijapangwa na hazina umuhimu wowte. Kama zimepangwa na zinalenga kuleta ufanisi wa kiafya au kikazi nk hizo sio vipoteza muda

  • Sifa kuu ya jedwali hili ni kwamba Hakuna Ratiba hapa
  • Kazi za jedwali hili ni adui wa maendeleo
  • Kazi zilizoko kwenye jedwali hili ni sio lazima uzifanye, unatakiwa kuzikwepa

Jinsi ya Kuweka Vipaumbele

Unaweza sasa kutumia dhana hiyo hapo juu kama kazi ni ya muhimu, haraka, sio muhimu au sio haraka kuweka vipaumbele vya kazi zako zote.

Ifuatayo ni jinsi au namna rahisi ya kuweka vipaumbele kwa kazi na shughuli zako zote unazozifanya ukiwa nyumbani, shuleni, kazini na kwenye biashara yako. Mfano umetolewa kwa kazi za jioni kwa mtot anayesoma baada ya kurudi nyumbani lakini inaweza kutumika kwa rika lolote, mwanafunzi, mfanyakazi, mkulima, mfugaji, mvuvi, mfanyabiashara nk.

Kwa mfano mtoto “Anarose” anazo kazi saba za kufanya usiku wa leo nyumbani kwao ila katika hizo ataweza kufanya tatu au nne tu.

Ili kujua ni kazi ipi ianze na ifuatilie ipi fuata mfano huu.

Kazi

  1. Kupika
  2. Kujisomea
  3. Kuangalia TV
  4. Kuosha vyombo
  5. Kudeki
  6. Kufunga madirisha
  7. Kufua nguo

Pambanisha kila kazi na mwenzake ukianza na ya kwanza isibadilike mpaka umepambanisha zote. Ifuatiwe na ya pili nk.

Raundi ya I Raundi ya II Raundi ya III Raundi ya IV-VI
1 NA 2 muhimu ni 2 2 NA 3 muhimu ni 2 3 NA 4 muhimu ni 4 4 NA 5 muhimu ni 4
1 NA 3 muhimu ni 1 2 NA 4 muhimu ni 2 3 NA 5 muhimu ni 5 4 NA 6 muhimu ni 6
1 NA 4 muhimu ni 4 2 NA 5 muhimu ni 2 3 NA 6 muhimu ni 6 4 NA 7 muhimu ni 4
1 NA 5 muhimu ni 5 2 NA 6 muhimu ni 6 3 NA 7 muhimu ni 7 5 NA 6 muhimu ni 6
1 NA 6 muhimu ni 6 2 NA 7 muhimu ni 2 5 NA 7 muhimu ni 5
1 NA 7 muhimu ni 1 6 NA 7 muhimu ni 6

Weka pointi moja kwa alama ya “i” kwenye kila kazi iliyoshinda

Shughuli Idadi ya maksi Jumla ya alama
1.      Kupika ii 2
2.      Kujisomea iiii 5
3.      Kuangalia TV 0
4.      Kuosha vyombo iiii 4
5.      Kudeki iii 3
6.      Kufunga milango na madirisha iiiiii 6
7.      Kufua Nguo i 1

Panga kwa wingi wa pointi

Shughuli Idadi ya maksi Jumla ya alama
1.      Kufunga milango na madirisha iiiiii 6
2.      Kujisomea iiiii 5
3.      Kuosha vyombo iiii 4
4.      Kudeki nyumba iii 3
5.      Kupika ii 2
6.      Kufua Nguo i 1
7.      Kuangalia TV 0

Kwa huu mchanganuo “Anarose” atafanya kazi zifuatazo

  1. Kufunga madirisha
  2. Kujisomea
  3. Kuosha vyombo
  4. Kudeki

Hitimisho

Kutunza muda ni mchakato wa hatua nyingi na mabadiliko ya kitabia kwenye dhana ya kutunza muda. Pointi zilizotolewa katika andiko hili ni ya kufungua macho tu, lakini mhusika anatakiwa kuwa mbunifu zaidi kwenye kutunza muda wake. Kumbuka MUDA ni kiwanda cha mafanikio kama muda wako ukiibiwa, kiwanda chako cha kuzalisha fedha itakuwa imeibiwa.

Kuwa mkorofi kwa watu wanaokuibia muda wako ili wakujue kuwa wewe huibiwi muda. Wakishakujua hawatakusumbua na kukuibia muda wako tena. Marafiki na jamaa zako waingie kwenye ratiba yako sio wewe kila wakati uingie kwenye ratiba zao. Hutafanikiwa na mambo yako mengi yatalaa kama utaendelea kuwa mtu wa kufuata ratiba za watu wengine tu.

Kumbuka kuwa matukio ya matatizo ya kifo au ugonjwa kwa watu wa nasaba yako ya karibu ni muhimu na haraka na kwa hiyo ni lazima uyape kipaumbele cha kwanza, hekima tu ndio itakuwezesha kuhakikisha kuwa matukio kama haya hayatakurudisha nyuma kimaendeleo

Kumbuka pia kuwa kazi zote za kimaendeleo huwa yanapangwa na kwa hiyo hayana Haraka japo ni kazi muhimu

Kumbuka pia kuwa matukio ya dharura kama vile simu, kutembelewa na mgeni, kutumiwa barua za michango na mialiko ambayo hukutegemea nk ni matukio ya dharura na yanaweza kukuibia muda wako. Uwe na hekima namna ya kusimamia vizuri matukio yote ya dharua, mengine unaweza kukacha, kukwepa au kuyatenda kwa muda mdogo usioadhiri ratiba yako kuu. Kumbuka pia kuwa matukio ya dharura yanaweza kukuletea neema au wizi wa muda. Mfano unaweza kupigiwa simu ambayo inaweza kuwa ni ya :

  1. Rafiki anakusalimia tu kwa takriban lisa limoja
  2. Jamaa anakupigia simu kutangaza bidhaa zake akaongea na wewe kwa nusu saa hadi saa moja
  3. Mteja anakup[igia simu ili akupe kazi ambayo itakuingizia kipato
  4. Msamaria mwema anakupigia simu ili akujulishe juu ya ajali mabya iliyompata mpendwa wako wa karibu sana
  5. Rafiki yako anakupigia ili akukumbushe juu ya makubaliano ya kukutana kufanya kazi maalumu
  6. Jamaa yako anakupigia ili akukaribishe kwenye kinywaji au bao
  7. Jirani yako anakupigia ili akupe taarifa za kuwepo majambazi wakizunguka zunguka kando ya nyumba yako

Je katika hizo simu saba tofauti hapo juu ni ipi simu ya matatizo, kazi, dharura au kupoteza muda?

Kazi za kupika na kufua nguo anaweza kusaidiwa na mtu mwingine wakati ambapo kuangalia TV anaweza fanya siku nyingine

 

Taarifa:

Tunaweza kutoa huduma hii kwa gharama kidogo, huduma yenyewe yaweza kuwa ni ushauri, mafunzo au kufanya kazi husika. Tunatoa pia huduma ya masafa kupitia chat, email, mitandao ya kijamii nk

We offer services at substantial low cost. The service are consultation, training and doing personally the actual work. We also offer services remotely through chat, email, social media interfaces etc

__________________________________________________
We offer but not limited to the following:
Business Office Documents Development, Company Registration, Business Plan Development, Curricula Development for colleges, Office Digitization Consultancy, Online Presence and Marketing Consultancy, Leadership and Management Consultancy, Constitution Development  and much more

English Form

Fomu ya Kiswahili


About The Author

Lemburis Kivuyo is a Busi­ness, IT and Com­mu­nity Related Project Consultant. Specialized in Business Establishment, Leadership training, Online Marketing, Small groups and teams leadership and management, Curriculum Development, Constitution development and much more.

Related Posts

Leave a Reply

city, country
mji, nchi